حکمرانی در شرایط تنش، ضرورتی انکارناپذیر برای امروز و فردای ایران

به گزارش ایکنا، به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، بابک نگاهداری، با اشاره به تحولات ژرف جهانی در عرصه های اقتصادی، ژئوپلیتیک، زیست محیطی و فناورانه، بیان کرد: ما در دوره ای زندگی می کنیم که مفروضات پایه ای بسیاری از نظریه های مدیریت عمومی و خط مشی گذاری، دیگر پاسخگوی مسائل موجود نیست. وی افزود: جنگ های ترکیبی، انقلاب هوش مصنوعی و دگرگونی در نظم بین الملل، تنها بخشی از عواملی هستند که محیط پیرامون کشورها را به صحنه ای پرآشوب و غیرقابل پیش بینی تبدیل کرده اند. در چنین شرایطی، حکمرانی صرفاً واکنشی و انفعالی، نه تنها کارآمد نیست؛ بلکه خود به عاملی برای تشدید آسیب پذیری تبدیل می شود.

حکمرانی در شرایط تنش، مفهومی فراتر از مدیریت بحران است

رئیس مرکز پژوهش های مجلس، با بیان اینکه حکمرانی در شرایط تنش، مفهومی فراتر از مدیریت بحران است، افزود: مدیریت بحران معمولاً به مواجهه با رویدادهای ناگهانی و کوتاه مدت می پردازد؛ اما آنچه امروز با آن روبروییم، «وضعیت تنش مزمن» است؛ یعنی فضایی که در آن چندین بحران به طور همزمان و تعاملی عمل می کنند و مرز میان وضعیت عادی و اضطراری محو شده است. وی ادامه داد: بازآفرینی نظام اداری کشور، یعنی طراحی مجدد نظام، رویکرد، نهادها، مدل ها و ابزارهای خط مشی گذاری به گونه ای که نه تنها در برابر شوک ها مقاوم باشد؛ بلکه بتواند از دل تنش ها، فرصت های نوین برای پیشرفت و بازسازی کشور استخراج کند.

حکمرانی در شرایط تنش، یعنی مدیران مسیرهای جدیدی را کشف کنند

نگاهداری با بیان اینکه حکمرانی در شرایط تنش بیان می کند که مدیران و تصمیم گیران به جای انتظار برای فروکش کردن طوفان، بادبان های خود را تنظیم کرده و مسیرهای جدیدی را کشف کنند، تصریح کرد: این رویکرد فعال، مستلزم سه مؤلفه کلیدی است: نخست، داشتن «درک راهبردی» از ماهیت تنش ها و روابط علی پیچیده ی آنها؛ دوم، برخورداری از «نظام تصمیم گیری چابک» که بتواند در زمان کوتاه و با اطلاعات محدود، گزینه های سیاستی مؤثر تولید کند؛ و سوم، «سرمایه سازی نهادی» به گونه ای که نهادهای حکمرانی از انعطاف پذیری و توان یادگیریِ مستمر برخوردار باشند.

مهم ترین پیش نیاز برای تحقق حکمرانی فعال در شرایط تنش، «آمادگی» است

وی با تأکید بر اینکه این توانمندی ها به یکباره حاصل نمی شوند، تصریح کرد: مهم ترین پیش نیاز برای تحقق حکمرانی فعال در شرایط تنش، «آمادگی» است؛ و آمادگی پایدار، بدون «آموزش مسئله محور» و «فهم عمیق الگوهای نوین حکمرانی» ممکن نیست. رئیس مرکز پژوهش های مجلس، یادآور شد: نیازمند نسلی از مدیران، خط مشی گذاران، پژوهشگران و حکمرانان آینده هستیم که نه تنها اصول عمومی مدیریت و خط مشی گذاری را بدانند؛ بلکه بتوانند در فضای ابهام، تعارض منافع، کمبود منابع و فشار زمان، تصمیم هایی با کیفیت اتخاذ کنند و در عین حال، انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی را حفظ نمایند. به عبارت دیگر، باید «سواد حکمرانی تنش» را به عنوان یک شایستگی اساسی در سطوح گوناگون نظام اداری و سیاسی نهادینه کنیم. وی با بیان اینکه مدرسه حکمرانی و قانونگذاری شهید مدرس(ره) در بدو تاسیس در مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، دغدغه پیوند دانش و عمل در عرصه حکمرانی و خط مشی گذاری را داشته است، اظهار کرد: پس از بررسی های گسترده و آسیب شناسی برنامه های آموزشی موجود، به این نتیجه رسیدیم که در کشور، کمتر به صورت نظام مند و بین رشته ای به موضوع «حکمرانی در شرایط تنش» پرداخته شده است. از این رو، برای اولین بار، دوره تخصصی «حکمرانی در شرایط تنش و راهبردهای بازآفرینی کشور» را با رویکردی ترکیبی تئوری ـ کاربردی و با بهره مندی از اساتید برجسته و نیز استفاده از محتوای علمی و تخصصی، طراحی کرده ایم. رئیس مرکز پژوهش های مجلس در تشریح ساختار و مخاطبان این دوره، گفت: این دوره برای طیف وسیعی از کنشگران عرصه حکمرانی طراحی شده است؛ از مدیران میانی و ارشد دستگاه های اجرایی، وزارتخانه ها و سازمان های دولتی گرفته تا نمایندگان مجلس و مشاورانشان، کارشناسان مراکز پژوهشی و اندیشکده ها، مشاوران اقتصادی و سیاسی، و همچنین دانشجویان و پژوهشگرانی که خود را برای نقش های کلیدی آینده در نظام تصمیم گیری کشور آماده می کنند. وی افزود: سرفصل های دوره شامل مباحثی چون: «تحلیل سیستم های پیچیده و آشوب ناک»، «مدل های تصمیم گیری در شرایط فوریت»، «بازطراحی نهادها برای تاب آوری»، «خط مشی گذاری مبتنی بر سناریو»، «مدیریت تعارضات اجتماعی و سیاسی در شرایط تنش»، «فعال سازی ظرفیت ها و قابلیت های مردمی در شرایط تنش»، «دیپلماسی اقتصادی و امنیتی در دوران تلاطم» و «راهبردهای بازآفرینی کشور در حوزه های تخصصی» است. نگاهداری در ادامه، با تأکید بر رویکرد «مسئولیت پذیری تدریجی و مبتنی بر شواهد» در این دوره، یادآور شد: همان طور که در نظام شایسته سالاری، ارزیابی نباید به لحظه انتصاب محدود شود، در حکمرانی تنش محور نیز یادگیری و تطبیق پذیری یک فرایند مستمر است. این دوره، فقط یک رویداد آموزشی سه هفته ای نیست؛ بلکه به عنوان هسته اولیه یک «جامعه یادگیرنده» از مدیران و خط مشی گذاران طراحی شده که پس از پایان دوره، از طریق شبکه های ارتباطی، جلسات بازاندیشی، به روزرسانی محتوا و دسترسی به منابع تحلیلی، بتوانند به طور مداوم دانش و مهارت خود را ارتقا دهند. ما معتقدیم که آماده سازی کشور برای آینده های نامعلوم، یک مأموریت ملی است و آموزش حکمرانی تنش، یکی از مهم ترین ارکان این آماده سازی محسوب می شود. رئیس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، در پایان در تبیین دستاوردهای مورد انتظار از این دوره، تصریح کرد: ما انتظار داریم که شرکت کنندگان، پس از گذراندن این دوره، توانایی «خوانش محیط در سطوح خرد، میانه و کلان» را پیدا کنند، «گسل های راهبردی» را تشخیص دهند، «راهبردهای جایگزین» را با روش های علمی ارزیابی نمایند و «طرح های عملیاتیِ بازآفرینی» را با در نظر گرفتن محدودیت ها و فرصت ها ارائه کنند. مهم تر از همه، امیدواریم که این دوره، گامی در جهت تغییر نگاه از «مدیریت انفعالی تهدیدها» به «کنشگری فعال آینده ساز» باشد؛ چراکه آینده از آن کشورهایی است که نه از طوفان می هراسند، بلکه باد را به خدمت می گیرند و مسیر خود را بر اساس خرد جمعی و عزم ملی بازتعریف می کنند. مدرسه حکمرانی و قانونگذاری شهید مدرس، با افتخار این مسیر تازه را گشوده است و از تمام دلسوزان نظام و میهن دعوت می کند تا در این حرکت تحول آفرین همراه شوند. انتهای پیام